فؤاد افرام البستانى ( مترجم : مهيار )

657

فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى )

فَخَّرَ - تَفْخِيراً [ فخر ] ه على فلان : او را بر ديگرى برترى داد . الفَخْر - مص ، بزرگى ، فضيلت ، بزرگوارى . الفَخَر - مترادف ( الفَخْر ) است . الفُخْرَة - مترادف ( الفَخْر ) است . فَخْفَخَ - فَخْفَخَةً [ فخفخ ] الرجُلُ : بىدليل ناز و فخر كرد . الفَخْفَخَة - [ فخفخ ] : مص ، فَخر فروشى بيهوده ، صداى به هم خوردن ورق كاغذ و يا پيراهن جديد و مانند اينها . فَخُمَ - - فَخَامَةً : بزرگ و تنومند شد ، مقام و منزلت او بزرگ شد . فَخَّمَ - تَفْخِيماً [ فخم ] ه : او را بزرگ داشت و از وى تجليل نمود ، - الحُرُوفَ فى اللَّفظ : حروف را با صداى درشت تلفظ كرد ، بىاماله خواند . الفَخْم - آنكه بلند مرتبه باشد ، مِنَ المَنْطِق : و در علم منطق به آن ( الجَزْل ) گفته مىشود . الفَخُور - آنكه بر خود ببالد و بسيار افتخار كند . الفَخِير - مرادف ( الفَخُور ) است . فَدَى - - فَدىً و فِدىً و فِدَاءً [ فدي ] الرجُلَ من الأَسْرِ و نحوِه : او را با مال يا جُز آن رها ساخت ، - فُلاناً بِنَفسِه : به او « جُعِلْتُ فِداكَ » : فدايت شوم گفت . فَدَّى - تَفْدِيَةً [ فدي ] فلاناً بنفسِه : مرادف ( فَداه ) است . الفَدَى - [ فدي ] : مص ، آنچه از مال و مانند آن كه بعنوان فديه دهند ، تاوان . الفِدَى - [ فدي ] : مص ، مرادف ( الفَدَى ) است ؛ « فِدَاك ابي و فِدىً لَكَ أَبى » : پدرم فداى تو شود كه مفهوم دعا و ستايش را دارد و گاهى فعل حذف مىشود و گفته مىشود « بِابي التّلْميذِ المُجْتَهِد » : پدرم فداى دانش آموز كوشا ؛ « فِدَى كذا » : فداى چيزى مانند آزاد كردن يا نوشتن مطلبى ؛ « مَاتَ فِدَى الوَطَن » : فداى ميهنش شد و مُرد . الفَدَاء - ج أَفْدِية [ فدي ] : حجم چيزى ، انبار يا مخازنى كه در آن گندم و جو يا خُرما ذخيره كنند ، جائى كه در آن بازرگان متاع و غلات خود را قرار مىدهد . الفِدَاء - [ فدي ] : مص ، آنچه از مال و مانند آن كه در برابر آزادى ديگرى دهند . الفِدَائِيّ - [ فدي ] : آنكه با فداكارى به مسائل مهم و خطرناك مىپردازد ؛ « جُنْدِيُّ فِدائِيّ » : سرباز فدائى . الفَدَام - ج فُدُم : مترادف ( الْفِدَام ) است به معناى آبكش كه از تورى كوچك يا پارچه اى نازك تهيه كنند . الفِدَام - ج فُدُم : آب صاف كن كوچك يا پارچه اى كه بر دهانهء لولهء آفتابه براى تصفيهء آب بندند ، پارچه اى كه جلوى دهان شتر را ببندند تا چيزى نخورد يا نگزد ، پوزبند . الفَدَّام - مرادف ( الفِدام ) . الفِدَامَة - پارچه اى كه بر دهان شتر براى جلوگيرى از خوردن يا گزيدن بندند . الفَدَّامَة - مرادف ( الفِدَام ) براى صاف كن است . الفَدَان - ج فُدُن و أَفْدِنَة و فَدَادِين : دو گاوى كه براى شخم زدن به يكديگر بسته شده باشند . الفَدَّان - ج فُدُن و أَفْدِنَة و فَدَادِين : مرادف ( الفَدَان ) است ، كشتزار ، - فِى المسَاحَة : معادل 4200 متر است ؛ « فَدَّانُ الأَرضِ » : در اصطلاح كشاورزى مساحت زمينى است كه دو گاو در يك روز شخم زنند . فَدَحَ - - فَدْحاً ه الأَمرُ الحِمْلُ أو الدَّيْنُ : آن امر يا بار يا بدهى بر او سنگينى كرد و برايش گران تمام شد . فَدَّرَ - تَفْدِيراً [ فدر ] الحجارة : سنگ را شكست و به تكه‌هاى ريز درآورد . الفَدَر - ج فُدُور ( ح ) : بز كوهى . الفِدْرَة - ج فِدَر : يك پاره گوشت پخته و سرد ، قسمتى از كوه يا پاسى از شب . فَدِعَ - - فَدَعاً : مچ دست يا پاى او پيچيده و كج شد . فَدَّعَ - تَفْدِيعاً [ فدع ] ه : مچ دست و يا پاى او را پيچاند و كج كرد . الفَدَع - كجى مچ دست و يا پا ، كجى مفصلها يا رگ به رگ شدن آنها . الفَدْعَاء - مؤنث ( الأَفْدَع ) است . الفَدَعَة - جاى پيچ خوردگى يا رگ به رگ شدن مفاصل . فَدَغَ - - فَدْغاً ه : او را ضربه زد . فَدَمَ - - فَدْماً الإِبريقَ و على الإِبريق : دهانهء لولهء آفتابه را با پارچهء صاف كن بست . فَدُمَ - - فُدُومَةً و فَدَامَةً : نادان و احمق شد . فَدَّمَ - تَفْدِيماً [ فدم ] فمَ الآنيةِ : روى ظرف را با پارچه يا تورى پوشانيد . الفَدْم - ج فِدَام : نادانى كه از گفتن ناتوان باشد ، احمق ، آنكه خون او غليظ باشد . الفَدْمَة - مؤنّث ( الْفَدْم ) است . فَدَّنَ - تَفْدِيناً [ فدن ] الإِبلَ : شتر را فربه كرد ، - البناءَ : ساختمان را بلند ساخت ، - الثّوبَ : پيراهن را به رنگ سرخ درآورد . الفَدَن - ج أَفْدَان : ساختمان پايان يافته ، ماده ايست سرخ رنگ . الفَدُور - ج فُدُر ( ح ) : بز كوهى . الفَدُّوم - پارچه يا تورى كه براى صاف كردن آب يا غذا از آن استفاده كنند . الفِدْيَة - ج فِدًى و فِدَيَات [ فدي ] : آنچه كه بعنوان فديه و تاوان بپردازند . الفَذّ - [ فذّ ] : مص ، - ج أفذاذ و فُذُود : يگانه ، تنها ، اولين سهام قمار . فَذْلَكَ - فَذْلَكَةً [ فذلك ] الحسابَ : حسابرسى كرد ، حسابرا تمام كرد . الفَذْلَكَة - [ فذلك ] : مص ، خلاصهء حساب و جز آن . فرَّ - فَرّاً و فِرَاراً و مَفَرّاً و مَفِرّاً : گريخت ، از راه مكر و حيله به اين سو و آن سو رفت ، - الى الشَّيْءِ : بسوى آن چيز رفت ، - - فُرّاً و فَرَاراً و فِراراً و فُراراً عَنِ الأمر : بدنبال آن كار گشت و كاوش نمود . الفَرّ - [ فرّ ] : مص ، فرار كننده ( اين كلمه در مذكر و مؤنث و مفرد و جمع يكسان به كار